Obilazak park-šume Ćemovsko polje

IZVJEŠTAJ

o obilasku park-šume na Ćemovskom polju

08/04/2026

OBILAZAK

Dana 08.04.2026. godine izvršen je terenski obilazak park-šume na Ćemovskom polju, koji je obuhvatio područje između objekta građevinske firme Strabag i brda Bjelastavica. Radi lakše analize i preglednijeg prikaza stanja na terenu, predmetna oblast podijeljena je na četiri zone, kao što je prikazano na satelitskom prikazu u nastavku:

Cilj predmetnog obilaska je izvršiti sveobuhvatnu procjenu stanja na terenu, utvrditi potrebne preventivne mjere zaštite od požara, te analizirati mogućnosti djelovanja u pravcu smanjenja ili potpunog eliminisanja identifikovanih rizika.TRENUTNO STANJE TERENA

Prohodnost puteva: Tokom detaljnog terenskog obilaska uočeno je prisustvo više prepreka na putnim pravcima unutar park-šume. Najveći broj prepreka nastao je usljed prirodnih procesa, međutim evidentirani su i slučajevi nelegalnog odlaganja građevinskog i drugog otpada na makadamskim putevima (slike 1.1 i 1.2). Takođe su zabilježena suženja putnih pravaca, kao i nisko rastinje i grane koje nadvijaju put, što može otežati ili onemogućiti prolaz većim vozilima, prvenstveno vatrogasnim vozilima, te predstavljati potencijalnu opasnost od oštećenja (slike 1.3 i 1.4). Većina identifikovanih prepreka može se ukloniti ručno ili uz upotrebu jednostavnog ručnog alata.

Mape prohodnosti puteva po zonama:

Crvenom bojom označeni su neprohodni putevi i prepreke na istim

Žutom bojom označena su suženja puteva i niske grane koje mogu otežati prolaz ili predstavljati opasnost većim vozilima

Zelenom bojom označeni su prohodni putevi

Plavom bojom označeni su prilazi sa magistralnog puta

U zonama I i II, na prilazima sa magistralnog puta, označenim rednim brojevima 2 i 3 na prethodno prikazanoj mapi, onemogućen je pristup iz pravca Podgorica – Zeta usljed nedavno postavljenih plastičnih stubića između kolovoznih traka suprotnih smjerova (slika 1.5). Na istim prilazima evidentirane su poteškoće prilikom prelaska sa novoizgrađene asfaltne saobraćajnice na makadamske putne pravce, usljed nepostojanja adekvatno uređenih prelaza preko trotoara (slika 1.6).

Nelegalna odlagališta otpada: Na cjelokupnom obiđenom području evidentiran je značajan broj nelegalnih odlagališta otpada. Najzastupljeniji je građevinski otpad, zatim komunalni otpad, uključujući odbačeni namještaj i električne uređaje, kao i automobilski pneumatici (slike 2.1, 2.2 i 2.3). U okviru građevinskog otpada često je prisutno staklo, koje u uslovima visokih temperatura i intenzivnog sunčevog zračenja može predstavljati potencijalni uzrok zapaljenja suve trave (slika 2.4). S obzirom na navedeno, neophodno je sprovesti hitne mjere uklanjanja ovih odlagališta, kako bi se očuvala funkcionalna i estetska vrijednost prostora, spriječilo dalje zagađenje životne sredine, te smanjio rizik od izbijanja i širenja požara.

Posebnu pažnju potrebno je posvetiti odlagalištima otpadnih pneumatika (guma), koja predstavljaju visok nivo ekološkog i protivpožarnog rizika. Ovakvi materijali su dugotrajni u prirodi, teško razgradivi, te u slučaju zapaljenja proizvode izrazito toksične gasove i dugotrajno zagađenje životne sredine (slika 2.5). Takođe, odlagališta guma se u praksi često povezuju sa pojavom namjernih paljenja, što dodatno povećava stepen ugroženosti predmetnog područja. Imajući u vidu navedeno, neophodno je izvršiti njihovo potpuno uklanjanje i zbrinjavanje u skladu sa propisima, kako bi se spriječilo dalje zagađenje zemljišta i potencijalno ugrožavanje podzemnih voda, kao i u potpunosti eliminisao rizik od njihovog paljenja na otvorenom prostoru Ćemovskog polja

MAPA IDENTIFIKOFANIH ODLAGALIŠTA OTPADA:

Crvenom bojom označena su odlagališta identifikovana 2024 i 2025. godine

Žutom bojom označena su nova odlagališta

Sva odlagališta identifikovana 2024. i 2025. godine i dalje su prisutna.

Stanje park-šume: Na svim šumskim površinama park-šume, a naročito u zonama II i III, uočena je zabrinjavajuća učestalost nelegalne sječe drveća. Ova aktivnost rezultira značajnim količinama drvnog otpada, koji zajedno sa zaostalim materijalom nastalim usljed ranijih požara, predstavlja izražen faktor povećanog rizika u slučaju izbijanja novog požara. Prisustvo ovakve kontinuirane gorive mase može doprinijeti intenzivnijem razvoju i ubrzanom širenju plamenog fronta, što bi u slučaju intervencije zahtijevalo angažovanje većeg broja resursa (vatrogasnih vozila i izvršilaca) i značajno otežalo operacije gašenja.

Površine opožarene u 2025. godini:
Prilikom požara koji je zahvatio predmetno područje u 2025. godini opožareno je približno 113 ha definisane teritorije. Požar je obuhvatio zone I, II i III, pri čemu su zone I i II bile zahvaćene u potpunosti, dok je u zoni III opožareno približno 11 ha.

U zoni I evidentiran veliki broj opožarenih stabala, kao i potpuna degradacija travnate podloge. Terenskim obilaskom utvrđeno je da se u ovoj zoni i dalje nalaze pojedina živa stabla, ali i značajan broj stabala stradalih u požaru, koja je neophodno ukloniti u cilju sanacije i smanjenja požarnog rizika. Takođe je uočena postepena regeneracija travnate vegetacije.

U zoni II dominantno su zastupljene travnate površine koje su u prethodnoj sezoni bile u potpunosti zahvaćene požarom, pri čemu je takođe uočena postepena regeneracija travnate vegetacije.

U zoni III evidentiran je veći broj opožarenih stabala koja je potrebno ukloniti, dok je na pojedinim dijelovima evidentiran razvoj mlade šumske vegetacije koja nije bila zahvaćena požarom.

Površine obuhvaćene čišćenjem i sanacijom: U zoni IV, u dijelu opožarenog područja iz 2025. godine, izvršeno je čišćenje komunalnog otpada, kao i uklanjanje oborenih stabala i niskog rastinja. Sa površine od približno 1,90 ha uklonjeni su komunalni otpad, staklo i otpadni pneumatici, zajedno sa krupnim drvnim ostacima. Tokom izvođenja radova grane i drvni ostaci su prikupljeni i formirani u gomile na terenu. Takođe su uklonjene prepreke sa putnih pravaca, čime je značajno poboljšana prohodnost i olakšan pristup kroz predmetno područje.

ZAKLJUČAK

Na osnovu izvršenog terenskog obilaska park-šume na Ćemovskom polju i sprovedene analize stanja po definisanim zonama, može se konstatovati da predmetno područje karakteriše povećan nivo protivpožarnog i ekološkog rizika, uz istovremeno postojanje realnih mogućnosti za njegovo značajno unapređenje kroz sprovođenje ciljanih preventivnih i sanacionih mjera.

Identifikovani problemi prvenstveno se odnose na otežanu prohodnost putne mreže, prisustvo brojnih nelegalnih odlagališta otpada, kontinuiranu nelegalnu sječu drveća, kao i veliku količinu zaostale gorive biomase nastale usljed ranijih požara i neadekvatnog održavanja prostora. Posebno zabrinjava činjenica da su sva ranije evidentirana odlagališta otpada i dalje prisutna, uz pojavu novih, što ukazuje na potrebu za sistemskim i kontinuiranim pristupom rješavanju ovog problema.

Istovremeno, evidentirano je da se značajan dio uočenih prepreka i rizika može otkloniti relativno jednostavnim intervencijama, prije svega uklanjanjem otpada, sanacijom i održavanjem putnih pravaca, uklanjanjem opožarenih i oborenih stabala, te redovnim uklanjanjem suve i zapaljive vegetacije. Poboljšanje pristupa sa magistralnog puta predstavlja važan preduslov za efikasno djelovanje vatrogasnih i drugih interventnih službi.

S obzirom na iskustva iz požarne sezone 2025. godine, kada je opožarena značajna površina predmetnog područja, jasno je da je sprovođenje preventivnih mjera od presudnog značaja za smanjenje vjerovatnoće izbijanja novih požara, kao i za povećanje efikasnosti eventualnih intervencija.

Zaključno, neophodno je u što kraćem roku planirati i sprovesti koordinisane aktivnosti nadležnih institucija usmjerene na:

trajno uklanjanje nelegalnih odlagališta otpada,

uspostavljanje i održavanje pune prohodnosti putne mreže,

kontinuirano uklanjanje gorivog materijala i sanaciju opožarenih površina,

uspostavljanje redovnog sistema monitoringa i održavanja prostora.

Realizacijom navedenih mjera značajno bi se unaprijedila bezbjednost, funkcionalnost i ekološka vrijednost park-šume na Ćemovskom polju, uz dugoročno smanjenje rizika od požara i degradacije životne sredine.

Fotografije sa terena